تبلیغات
دیدار - شب ادراری و روز ادراری
 

شب ادراری و روز ادراری

نوشته شده توسط :مجتبی اسلامی
دوشنبه 3 بهمن 1390-11:05 ق.ظ

شب ادراری و روز ادراری

مقدمه

    

 شب ادراری تعریف واحد و یگانه ای ندا رد. شب ادراری عبارت است : از تخلیه مکرر و بی اختیار ادرار بعد از سه سالگی که هنگام شب یا روز یا در هر دو موقع اتفاق می افتد شب ادراری در بیشتر مواقع ,شب به وقوع می پیوندد و معمولا با خوابهای که کودک خود را در وضعیت دفع ادرار می بیند همراه است.

    از دیدگاه روانكاوی شب ادراری عبارت از «بازگشت به مراحل قبلی و اولیه رشد» به سال های اولیه زندگی اش كه در آن زمان خوشبخت تر بوده و به منظور ارضای تمایلات برآورده نشده و جلب نظر والدین و دریافت محبت حتی در ساعات نیمه شب یا حتی حالت انتقام در رقابت با كودك كوچكتر می باشد.

     شب ادراری گر چه ممکن است در مواردی در سن چهارده سالگی یا بیشتر نیز ادامه یابد ,معمولا تا ده سالگی بر طرف می شود. کودکی شب ادرار است که در سن پنج یا شش سالگی حداقل دو نوبت درماه به طور غیر ارادی رختخوابش را خیس کند گاهی نیز کودک شب ادرار ممکن است هر شب و حتی چندین باردر شب به طور غیر ارادی جایش را خیس کند.

    شب ادراری در دو نوع  مزمن یا اولیه و رجعتی یا ثانویه مشاهده می شود, در شب ادراری مزمن , کنترل روزانه و شبانه ی ادرار در کودکی  و نوجوانی وجود ندارد وکودک و نوجوان به شب ادراری مبتلا هستند.شب ادراری رجعتی، نشانه ای از یک ناراحتی و فشار روانی است و مد تها پس از کسب توانایی کنترل ادرار به وجود می آید و معمولا زود گذر است.

    علایم و نشانه های همراه با شب ادراری:

شب ادراری به ندرت و به تنهایی وجود دارد و در بیشتر موارد با علائم دیگری همراه است. این علائم  کم و بیش در کسانی که به شب ادراری گرفتار هستند مشاهده می شود.

١-مکیدن شست

٢-بد اخلاقی و خشم

٣-دروغگویی

٤-ساعتها بیدار ماندن در رختخواب

٥-ترس از به خواب رفتن

٦-گوشه گیری و همبازی نشدن با دوستان

٧-احساس ضعف و ناراحتی

٨-صحبت کردن در خواب

٩ -لکنت زبان

١٠-احساس حقارت و نا امنی

١١-صبح ها در رختخواب ماندن و خود را به خواب زدن

١٢-اعتماد به نفس ضعیف

١٣-تحمل نکردن سخنان دیگران

١٤-خروج قطره قطره ادرار در روز و افت تحصیلی.

        دفع ادرار اغلب غیر ارادی است و گهگاه نیز ممکن است ارادی باشد جهت  تشخیص باید دفع ادرار دست کم دوبار در هفته و دست کم به مدت سه ماه رخ دهد و باعث اختلال در در زمینه عملکرد اجتماعی،تحصیلی، شغلی و سایر زمینه های  مهم می گردد .

فرد باید به سن مورد انتظار برای کنترل و خود داری یعنی حداکثرسن تقویمی پنج سال و یا درمورد کودکانی که تاخیر رشد دارند حداقل سن عقلی به پنج سال رسیده باشد و ناشی از عوارض فیزیولوژی مستقیم مصرف دارو ها یا مواد یا بیماری نباشد. 

     شیوع این بیماری در پسران ١٥-٦ درصد و در دختران ١٢-٣ درصد می‌باشد. با افزایش سن، شیوع آن کاهش می‌یابدودرسن ١٤سالگی شیوع آن بین٥/١- ٥/٠درصد می‌باشد. شب ادراری در پسران شیوع بیشتری نسبت به دختران دارد. در بزرگسالان شیوع آن به یک درصد (١٪) می‌رسد. درصد بالایی از کودکانی که مبتلا به شب ادراری هستند در بستگان درجه یک خود افرادی را دارند که مبتلا به شب ادراری بوده ‌اند و همچنین چنانچه یکی از والدین تاریخچه مثبت شب ادراری داشته باشند، احتمال ابتلاء فرزند آنها بیشتر از جمعیت عادی است و چنانچه هر دو والد سابقه مثبت داشته باشند احتمال ابتلاء کودک حدود ٧٥درصد  افزایش می‌یابد و این مسئله بعد ژنتیک را در این بیماری پررنگتر می‌کند.

علت این بیماری چیست؟

    حقیقتا نمی‌توان علت واحدی را برای این اختلال مطرح کرد. در نوع اولیه ممکن است تاخیر تکاملی و رشدی مطرح باشد و بعد ژنتیک نیز به عنوان عامل قوی دیگر در نظر گرفته شود. نوع ثانویه که معمولا در سن ٧-٥ سالگی شروع می‌شود می‌تواند تظاهری از وجود استرس کودک باشد مانند: تولد نوازد جدید، مهاجرت و نقل مکان، دعواهای خانوادگی، اختلاف، جدایی و طلاق والدین، تعویض مدرسه و ورود به مدرسه جدید...

اما به طور کلی می توان علل اصلی شب ادراری را به شرح زیر تقسیم بندی کرد:

    الف) عامل وراثت :

    توجه به عامل وراثت بر اثر فراوانی نسبی بی اختیاری ادرار در خانواده بیماران است چرا كه ۷۵ درصد كودكان مبتلا، دارای یك خویشاوند نسبی درجه اول می باشند ولی هنوز ارثی بودن این اختلال ثابت نشده است.

    ب) نحوه كار مثانه در بی اختیاری ادرار:

   در كودكان مبتلا به شب ادراری منحنی هایی درباره فشار درون مثانه به دست آورده اند كه پویایی آنها مشابه چیزی است كه در كودكان كم سن تر ( یك تا سه ساله مشاهده می شود) این نتایج فرضیه رشد نایافتگی عصبی ـ حركتی مثانه را تایید می كنند، اما مولفان درباره اهمیت و فراوانی این عامل اتفاق نظر ندارند.

    ج) عوامل روانشناختی:

   در مورد تیپ شخصیتی كودكان مبتلا، می توان گفت به طور كلی این اختلال در كودكان مضطرب، ترسو، خجل و حتی باهوش، فراوان تر از افراد عادی دیده می شود.   که از این میان نقش اضطراب پر رنگ تر است. روانشناسان معتقدند شب ادراری همراه سایر عوارض عصبی مانند: مكیدن انگشتان، ناهنجاری های كلامی و خشم ناگهانی كه جملگی نشانه ناكفایتی شخصیت و ناپختگی هستند، دیده می شود. پرخاشگری و مقابله با آن برای این اطفال مساله مهمی است و ظاهرا نمی توانند انگیزه های خصمانه خود را در كنترل داشته باشند.

   از عوامل کلی دیگر می توان به تاخیر در مراحل رشد، رژیم غذایی نا مناسب و استفاده از مواد غذایی و نوشیدنی های سرد ،عفونت و اختلال دستگاه و مجاری ادراری اشاره نمود.

   آنچه در مورد علت شناسی شب ادراری بیشتر مورد توجه می باشد، عوامل محیطی و ارتباطی كودك می باشد . وجود كمبود و نارسایی در محیط از جمله آشفتگی محیط خانه، ناراحتی و كمبودهای عاطفی كودك و یا استفاده زودهنگام از لگن و به كار بستن مقررات سخت گیرانه، در ایجاد شب ادراری موثر است. همچنین ترس و یا بی نظمی در برنامه كودك و بی علاقگی و بی توجهی به پاكیزگی به علت كثرت كودكان در منزل یا غیبت مادر، به خصوص در دورانی كه كودك به یادگیری می پردازد، یعنی بین ۱۲ تا ۱۸ ماهگی بسیار در بروز این اختلال موثر است.

   مواردی از همراهی شب ادراری با سایر اختلالات روانپزشکی مانند: تاخیر تکاملی، اختلال بیش فعالی ،کم توجهی و اختلالات رفتاری دیده می‌شود. در مورد بیماری‌های جسمی مانند دیابت، کم کاری تیروئید و علل ساختمانی و نقایص آناتومیک در کودکان مبتلا بررسی آنها به طور معمول پیشنهاد نمی‌شود و در نتیجه  بررسی‌های پرهزینه، تهاجمی و دردناک بستگی به نتیجه معاینه فیزیکی، شرح حال اخذ شده از بیمار و یافته‌های بالینی دارد، ولی بهتر است عفونت ادراری بخصوص در دختران مبتلا مورد بررسی قرار گیرد.

    بررسی نوار مغزی علیرغم انجام زیاد آن در کودکان مبتلا به شب ادراری فقط در صورتی توصیه می‌شود که در شرح حال و معاینه و تاریخچه کودک یافته‌ای به نفع صرع پیدا شود. کودکانی نیز هستند که بنا به بعضی دلایل روانشناختی، آب و مایعات زیادی مصرف می‌کنند که متعاقب آن  کودکان دچار شب ادراری می‌شوند.

    آینده شب ادراری این کودکان به کجا می انجامد؟

    شب ادراری به طور کلی یک بیماری خوش خیم و خودبخود محدود شونده است. بهبودی بخصوص در سن ٧-٥ سالگی و پس از ١٢ سالگی رخ می‌دهد. در صورتی که درمانی انجام نشود میزان بهبود خودبخودی ٢٠-١٠ درصد در سال می‌باشد.

   آیا شب ادراری نیاز به درمان دارد؟

    معمولا در مواردی که وقایع و حوادث استرس‌زایی چون اختلاف، جدایی و طلاق والدین، تولد فرزند جدید، مرگ، از دست دادن عضوی از خانواده و ... مطرح می‌باشد، توجه و مداخله مناسب برای حل آنها لازم است. همچنین نباید تاثیر منفی بیماری را بر اعتماد به نفس کودک از نظر دور داشت و چنانچه اعتماد به نفس کودک آسیب دیده باشد و یا کودک دچار افسردگی و اضطراب شده باشد باید به این جنبه‌ها جایگاه ویژه‌ای در درمان شب ادراری اختصاص داد و نباید آن را  در درمانهای  اولیه از توجه دور داشت.

درمان شب ادراری و چند توصیه برای والدین:

   محققان عقیده دارند كه چنانچه درمانگر در فهم كودك و نیازهای او بكوشد و یا با وی رابطه عاطفی صحیح برقرار كند اختلال به سهولت درمان می شود. باید از توبیخ یا تنبیه و مسخره خودداری كرد. به طور خلاصه درمان با روشهای زیر انجام می شود:

١ - به‌ کودک‌ اطمینان‌ بدهید که‌ شب‌ ادراری ‌در سن‌ او مساله‌ طبیعی‌ می‌باشد و تقصیر او نیست‌ و به‌ او بفهمانید که‌ او این‌ کار را از روی‌ عمد انجام‌ نمی‌دهد. هیچ‌ وقت‌ او را تنبیه‌ نکنید و مطمئن ‌شوید که‌ دیگر اعضای‌ خانواده‌ نیز او را به‌ علت ‌شب‌ ادراری‌ مسخره‌ نمی‌کنند.
٢
 -
به‌ کودک‌ اجازه‌ ندهید مایعات‌ زیاد، دوساعت‌ قبل‌ از این‌ که‌ به‌ رختخواب‌ برود بنوشد.
٣
 -
کودک‌ را قبل‌ از خواب‌ حتما به‌ دستشویی ‌ببرید تا مثانه او کاملا تخلیه گردد.
٤
 -
اجازه‌ دهیدکودک‌ خودش‌ ملحفه‌های ‌خیس‌ را عوض‌ کند و در شستشوی آن و لباسهایش از خود او کمک بگیرید.
٥
 
- در طی‌ روز با کودک‌ تمرین‌ کنیدکه‌ کمی‌ادرار خود را به‌ مدت‌ طولانی‌تری‌ نگه‌ دارد تاظرفیت‌ مثانه‌ بزرگ‌تر شود و ادرار بیشتری‌ نگه ‌دارد و بعد ادرار را تخلیه‌ کند، ولی‌ این‌ مدت‌ نگه‌داشتن‌ ادرار را زیاد طولانی‌ نکنید که منجر به آسیب رساندن به کلیه ها می گردد.
٦
 - به‌ صورت‌ معمول‌ کودک‌ را دو تا سه‌ بار درطول‌ نیمه‌ شب‌ بیدار کنید و او را به‌ دستشویی ‌ببرید تا ادرار خود را تخلیه‌ کند.

 ٧-  روشن گذاشتن چراغ راهرو و یا دستشویی در نیمه شب که کودک را از ترس و هراس شبانه به منظور رفتن به دستشویی باز دارد.

 ٨ - تهیه و نصب برگه ای در بالای تخت كودك و یادداشت شب های خیس كردن با رنگ قرمز و شبهای خیس نکردن با رنگ آبی و به دنبال آن استفاده از تقویتهای مثبت (تشویق) به صورت کاملا حساب شده و منطقی و استفاده از تقویت منفی (تنبیه ) به صورت کاهش یا حذف موارد مثبت و لذت بخش برای کودک.

 ٩- با راهنمایی یك پزشك متخصص اطفال، تمرین‌های تقویت ‌كننده عضلات مثانه را به كودك خود یاد بدهید.

١٠- بسیار ضروری‌ و مهم‌ است‌ که‌ صبور باشید.مشکل‌ شب‌ ادراری‌ کودکان‌، مساله‌ پایدار و ناراحت‌کننده‌ای‌ است‌، ولی‌ مطمئن‌ باشید که‌ دراکثر موارد با بزرگ ‌تر شدن‌ کودک‌ این مشکل حل‌ می‌شود.
 ١١
 
- اگر کودک‌، خود را در طی‌ روز خیس ‌می‌کند یا در هنگام‌ ادرار کردن‌ احساس‌ سوزش‌ دارد، وزن‌ کودک‌ بی ‌دلیل‌ در حال‌ کم‌ شدن ‌است‌ یا ادرار او پررنگ‌ (به‌ رنگ‌ تیره‌) درآمده ‌که‌ نشانه‌ وجود خون‌ در ادرار می‌باشد یا اعتماد به‌نفس‌ کودک‌ تحت‌ تاثیر عدم‌ کنترل‌ شب ‌ادراری‌اش‌ درآمده‌، سریعا به‌ متخصص‌ کودکان ‌مراجعه‌ نمایید .
 ١٢
 - اگر روشهای‌ مذکور نتیجه ای در برنداشت  و کودک‌ هم‌چنان‌ پس از سنین ‌ هفت‌  یا  هشت‌ سالگی هنوز هم به شب ادراری مبتلا بود ، از زنگ‌های ‌مخصوص‌ شب‌ ادراری‌ استفاده‌ کنید. این‌ زنگ ‌ها در داروخانه‌ها موجود بوده به محض خارج شدن قطرات ادرار ، شروع‌ به‌ زنگ‌ زدن‌ کرده و هشدار می دهدو کودک‌ راخیلی‌ سریع‌ از خواب‌ بیدار می‌کند.

١٣-در صورتی كه تمام روش‌های فوق بی ‌نتیجه ماند، پزشكان در مرحله بعد، دست به دامان داروها خواهند شد. شاید برای شما جالب باشد اما داروهایی كه برای درمان این كودكان تجویز می‌ شوند، چندان داروهای غریبه‌ای نیستند.

   ایمی ‌پرامین یكی از معروف‌ ترین و پراستفاده ترین داروهای درمان شب ادراری كودكان است كه بسیاری از بزرگسالان از آن به عنوان یك داروی ضد افسردگی معروف استفاده می‌ كنند. البته داروهای دیگری نیز وجود دارند كه یكی از آنها داروی   DDAVP است. این دارو در اصل یكی از هورمون‌های طبیعی بدن به نام وازوپرسین یا هورمون ضد ادراری (آنتی دیورتیك) است كه به طور طبیعی از غده هیپوفیز در قاعده مغز ترشح می‌ شود.

   این هورمون، در بدن روی كلیه‌ها اثر می ‌گذارد و از ترشح ادرار جلوگیری می ‌كند. اگر این هورمون نباشد، حجم ادرار روزانه از ٥/٠تا ٥/١ لیتر در روز به چند لیتر در روز افزایش پیدا كرده و بدن را به شدت با كم ‌آبی رو به‌ رو می ‌كند. پزشكان از این دارو به منظور کاهش حجم ادرار کودک استفاده می کنند تا کودک دچار شب ادراری نشود.

   این دارو به شكل اسپری‌هایی به كودك تجویز می‌ شود كه باید شب‌ها آنها را داخل بینی اسپری كند. اگرچه این داروها ، هر دو داروهای مؤثر و موفقی بوده‌اند اما این مشكل را دارند كه اثر آنها تنها تا زمان ادامه مصرف دارو تداوم می یابد. درواقع قطع مصرف این داروها با میزان بالای عود شب ادراری و بازگشت مشكلات ناشی از آن همراه است. درضمن، چنین داروهایی ممكن است عوارض جانبی خاص را نیز به دنبال داشته باشند كه پدران و مادران باید درباره آنها آگاهی‌های لازم را كسب كنند.

   به همین دلیل پزشكان به طور كلی ترجیح می ‌دهند كه در قدم اول، مشكلات این كودكان را با روش‌های غیر دارویی برطرف كنند و درمان دارویی را تنها برای كودكانی نگه دارند كه اقدامات محافظه‌ كارانه و غیردارویی در آنها با شكست مواجه شده است.
   درضمن گاهی ممكن است از چنین داروهایی تنها برای شرایط خاص و به طور موقتی استفاده كرد. به طور مثال، اگر قرار باشد كه كودك شما شبی را در منزل یكی از اقوام یا دوستانش بخوابد یا به یك سفر تفریحی یا اردو برود، می‌ تواند برای چند روز به طور محدود از این داروها استفاده كند تا دچار مشكل نشود.‌

   استفاده از داروهایی مانند آمفتامین برای ایجاد خواب سبك تر، از سال ها قبل توصیه شده است ولی فعلا طرفداری ندارد چون باعث بی قراری و اختلالات رفتاری در کودكان می شود.تجویز افدرین وبلادن كه سبب انبساط مثانه وسبكی خواب كودك می شود ممكن است ازعدم كنترل ادرار جلوگیری كند و موثر واقع شود.به طور كلی آنچه بیشتر از همه برای درمان مبتلایان توصیه می شود روان درمانی توام با دارو درمانی است و باید توجه داشت كه عدم كنترل ادرار شرارت یا بزهكاری نیست بلكه نوعی بیماری است. آمارهای منتشر شده نشان می دهد كه ۱۰ درصد كودكان در یك سالگی، ۳۰ درصد در هیجده ماهگی و ۶۵ تا ۸۰ درصد در ۲۴ ماهگی خود به خود قادر به كنترل ادرار به طور شبانه روزی هستند.

منابع:

                      

www.baby.persianguides.org

www.mums.ac.ir/midwifery/fa/wom_edu_enu

forum.pezeshki.info/show.ca

 American Academy of Child& Adolescent Psychiatry. updated 1999.AACAP
 
facts for families # 18. Bedwetting. [online] .Available :
http://www.aacap.org/publications/factsfam/bedwet.htm

ـ چگونه با کودکم رفتار کنم دکتر محمد ولی سهامی.

ـ اختلالات روانی کودکان پروفورالن آ ـ راس ترجمه امیر  

امیرهوشنگ مهریار.

ـ واحد علمی و پژوهشی خبر نگاری ایسکانیوز.

ـ خلاصه روان پزشکی کاپلان ترجمه نصرت اله پور افکاری.

ـ روان شناسی رشد، مهشید فروغان.

ـ بهروز در رختخواب خیس عباس داور منش.

                          

               تهیه کننده : مهرداد مصلحی

Mehrdad.psy.esfahan@gmail.com





درباره وبلاگ:



آرشیو:


آخرین پستها:


پیوندهای روزانه:


نویسندگان:


آمار وبلاگ:









The Theme Being Used Is MihanBlog Created By ThemeBox